Նախագիծ «Իմ Կոմիտասը»

Կոմիտասի Նամակներ

1. Սիրելի՛ Յովհաննէս,
   Էջմիածին չեկար, մոծակից վախեցար. էդ պիծի մոծակն ի՞նչ է, որ մարդս նորանէն վախենայ, ես քեզ այնպիսի տեղ տայի, որ մոծակ չէ, մոծակի աղբէրն իր ճտերով չէր կարող մուտք գործել:
   Բան չունեմ ասելու: Ուզում ես Դիլիջան, բարի՛. դաշնամուրի հոգ մի՛ անիր. իմ գալու կամ քո գալուդ նպատակն է լինելու միայն ևէթ բառերը՝ բանաստեղծութիւնը լրացնել դերակատարներով և երգերով, մի խօսքով՝ կազմել լիբրէթթօն: Իսկ միւս բաները՝ երաժշտականը, կկազմեմ ես միայն Էջմիածնում, ուր իմ սենեակում հարկաւոր յարմարութիւններն էլ կան ինձ համար:
   Մանրամասն ծրագիրներս կպատմեմ, երբ տեսնուենք, շատ դժուար է երաժշտութեան մասին գրով խօսել-բացատրուելը:
   Առ այժմ ես էլ եմ զբաղուած. մինչև ամսիս վերջը շտապ գործեր ունեմ հասցնելու եվրոպական թերթերի համար, յետոյ մասամբ ազատ եմ: Ես որոշել եմ այս ամառն անցնել Էջմիածնում, բայց մի 10 օրով կգամ Դիլիջան, մինչև «Անուշը» լրացնենք:
   Իշխանուհի Թումանեանին յատկապէս բարևներս յիշիր:
   Քեզ, տիկնոջ, ճտիկներիդ էլ մի բոլ գնացքով սիրալիր ողջոյններս:
   Համբոյրներով՝
   քո Կոմիտաս

Վերլուծած

Անկեղծ ասած, այս նամակը կարդալիս Կոմիտասն այնքան զով ու ծիծաղելի է թվում, որքան որ չես սպասի պատմական երաժշտական լեգենդից, հատկապես երբ նա թեթևակի «ծաղրում է» Հովհաննեսին՝ Էջմիածին չգալու և մոծակներից վախենալու համար՝ հպարտորեն վստահեցնելով, թե ինքն այնպիսի տեղ կտար, որտեղ «մոծակի աղբերն իր ճտերով» էլ չէր կարող մտնել։ Շատ պարզ երևում է, որ նրանք խրված են ստեղծագործական պրոցեսի մեջ ու փորձում են գլուխ բերել «Անուշի» լիբրետոն, ընդ որում՝ Կոմիտասն իր վրա է վերցնում երաժշտության ծանր գործը Էջմիածնի սենյակում, բայց համաձայնում է մի տասը օրով գալ Դիլիջան՝ բանաստեղծություններն ու դերերը միասին վերջնական տեսքի բերելու համար։ Բացի այդ, նկատելի է, որ նա մինչև ամսվա վերջը գերծանրաբեռնված է եվրոպական թերթերի համար արվող շտապ գործերով, բայց միևնույն է, վերջում ջերմ ու սիրալիր ողջույններ է ուղարկում ամբողջ ընտանիքին՝ երեխաներին էլ ներառյալ, ինչն ապացուցում է, որ այս ամբողջ լրջության հետևում նա պարզապես անչափ հոգատար, ջերմ ու սրամիտ ընկեր էր։

2. Ձերդ Վեհափառութեան բանաւոր բարձր հրամանի համաձայն ներկայացնում եմ հետևեալներն ի բարեհայեցողութեան.
Ա. Վերջին 20-30 տարիները պատկերացնում են մեր հոգևոր երաժշտութեան աստիճանական անկումը՝ ընդհանուր հայ եկեղեցիներում: Ընկնում են և անյայտանում իսկական հայ հոգեւոր երաժշտութեան ստեղծագործութիւնները՝ շարականները և տեղի տալիս պատարագի երգեցողութեանց:
Պատարագի երգերն գրեթէ անխտիր օտարամուտ և անճաշակ եղանակներ են. Տաճկաստանում՝ տաճիկ-արաբ-յոյն, Պարսկաստանում՝ պարսիկ-արաբ, Ռուսաստանում՝ եւրոպական՝ մասնաւորապէս ռուսական, մայր երկրում՝ այս բոլորի գումարը, իսկ գաղթավայրերում, բացի Հին Ջուղայէն, աներևակայելի այլանդակութիւն, այսինքն ամեն տեսակ անշնորհք երաժըշտութիւն և ոչ մի ընդհանուր աղբիւր կամ ոճ երգերու։
Ազգային ճաշակն օտարացած և խորթացած, աւելին կասենք, ծաղրի առարկայ դարձած՝ յանձին տգէտ և անձնապաստան դպրապետների, որոնք չգիտեն իրանցը, չեն էլ ուզում որոնել, սովորել և արհամարհելով ամեն ինչ՝ բերում են իբր գեղեցիկ, ընտիր, բայց իրօք կործանարար երաժշտութիւն: Ուստի և զարմանալի չէ այն ամայութիւնը, որ տիրում է հոգևոր երաժշտութեան մեջ…
Բուն ազգային եղանակները՝ հոգեշունչ, պարզ ու վսեմ շարականի երաժշտութիւնը, որ մեր նախնեաց նախանձելի հոգու պատկերներն ու հայելիներն են, որոնք մշտամրմունջ էին, այժմ դատապարտուել են արհամարհանքի, կորստի և նախատինքի, աւելին կասեմ՝ տանում են մեր սիրտն ու հոգին դէպի խեղդող, օտարական ճանապարհները: Եթե վերջին նշոյն էլ, որ մնացել է, մենք փչենք ու հանգցնենք, այն ժամանակ մեր աչքով կտեսնենք մեր սրտի թաղումը, ապա ուրեմն և մեր կեանքի գոյութեան վառարանի հանգչելը:
Շարականի երգեցողութեան անկման շատ նպաստել են երկար ու ձիգ, անմիտ ձգձգումները (անյարիր նախատօնակները (?), հանգստեան շարը, քաղուածոյ շարը, անտեղի ճոխացումները), որոնք փոխանակ ոգևորութիւն առաջ բերելու, խեղդել են մաքուրն ու պարզը. հասարակութիւնն այլևս ձանձրացել է երկարաբանութիւններից, որոնք միայն և միայն վերջին տարիների անճաշակ նորամուծութիւններն են:
Մեղրը քաղցր բան է, բայց շատ ուտել չէ կարելի: Իւրաքանչիւր մարդ, որքան էլ ջերմեռանդ, որքան էլ բարի քրիստոնեայ լինի, չէ կարող մարսել միանգամից այդքան խառնաշփոթ կերակուր: Եթէ երաժշտութիւնը, որի դերն է կրթել և ազնուցնել հոգևոր երաժշտական զգացմունք՝ փչելով հաւատացեալի հոգու և սրտի վերայ, աննպատակայարմար մատակարարութեամբ բաշխուի, անշուշտ անգամ կպատրաստէ և կխորտակէ սրտի քնքոյշ լարերը և ապա կկտրէ, կանջատէ սիրտն ու հոգին, որոնք անբաժան գործօն եղբայրներ են երաժշտութեան միջոցով մեր կեանքի մեջ:
Քանի ուշ չէ, պէտք է ձեռք զարնել վերքը բուժելու, ինչքան էլ որ թանկ նստէ մեր վերայ, թէ չէ վերջնական կորուստն աներկբայ է…
Ձերդ Վեհափառութիւնը կարող է ամեն միջոց գտնել այս հիմնական ցաւը բուժելու:
Ակնածութեամբ մատուցանելով այս երկտող հիմնական դիտողութիւններս՝ ի համբոյր մերձենամ Ձերդ Վահափառութեան օծեալ Աջոյն

Վերլուծած

Անկեղծ ասած, կարդալով այս փաստաթուղթը (որը, ի դեպ, Կոմիտասի հայտնի զեկուցագիրն է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին՝ հայ հոգևոր երաժշտության վիճակի մասին), միանգամից հասկանում ես, թե որքան էր նա մտահոգված մեր մշակութային ժառանգության ճակատագրով:

Նա շատ կոշտ, բայց արդարացիորեն քննադատում է այն փաստը, որ եկեղեցիներում հայկական իսկական շարականները կամաց-կամաց դուրս են մղվում ու տեղի տալիս օտարամուտ, անճաշակ ու խառնաշփոթ երաժշտությանը՝ լինի դա Տաճկաստանում, Պարսկաստանում, թե Ռուսաստանում։ Կոմիտասը չի խնայում նաև տգետ դպրապետներին, ովքեր, չիմանալով սեփական արժեքը, եկեղեցի են բերում «կործանարար» մեղեդիներ ու ծաղրի առարկա դարձնում ազգային ճաշակը։ Նա հիանալի կերպով համեմատում է հոգևոր երաժշտությունը մեղրի հետ՝ նշելով, որ ինչքան էլ այն քաղցր լինի, անիմաստ ու ձգձգված երկարաբանություններով (ինչպես, օրինակ, անտեղի երկար նախատۆնակները) հավատացյալներին միայն հոգնեցնում ու հեռացնում են մաքուր ու պարզ արվեստից։ Վերջում նա աղերսում է Վեհափառին անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել՝ փրկելու համար մեր հոգևոր երաժշտության վերջին նշույլները, քանի դեռ ուշ չէ, որովհետև դրա կորուստը կնշանակի նաև մեր ազգային ոգու ու կյանքի վառարանի մարում։

9-11

9.

Ա. 10

Բ. 6

Գ. 10

Դ. 15

Ե. -8

Զ. -5

Է. -3

Ը. -5

10.

Ա. 71 ​ ≈8,4

Բ. 13,21 ​ ≈3,6

Գ. 11 ​ ≈2,2

Դ. 10,17 ​ ≈2,2

11.

Ա. 53​-ը մեծ է 52​-ից (քանի որ 3>2)։

Բ. 8 0,3 ​ -ը մեծ է 8 0,2 ​ -ից (քանի որ 0,3>0,2)։

Գ. 1-ը մեծ է 10 0,8 ​ -ից (քանի որ 1= 10 1 ​ , իսկ 0,8<1)։

Կլիմայի գլոբալ տաքացման 10 ամենավատ հետևանքները

Ջերմոցային գազերը մթնոլորտում արգելափակում են արևի ջերմությունը, ինչի հետևանքով կտրուկ բարձրանում է Երկրի միջին ջերմաստիճանը: 2026 թվականի դրությամբ գլոբալ տաքացումը հասել է ծայրահեղ մակարդակի. Երկիրն ակտիվորեն մոտենում է կամ ժամանակավորապես հատում Փարիզյան համաձայնագրով սահմանված 1.5°C տաքացման վտանգավոր սահմանագիծը։
Հայաստանի կլիմայի խիստ տաքացում
Հայաստանում գլոբալ տաքացումը առաջացնում է ջերմաստիճանի չափազանց բարձրացում (գլոբալ միջինից նույնիսկ ավելի արագ տեմպերով), ինչը հանգեցնում է անապատացման գործընթացների ակտիվացմանը և ծայրահեղ շոգերի ալիքների հաճախակիացմանը:
Ջրային պաշարների սպառում և ջրհավաք ավազանների նվազում

Գետերի հոսքերը և ոռոգման համար կենսական նշանակություն ունեցող ջրամբարների մակարդակը կտրուկ նվազում են: Սա լուրջ սպառնալիք է ստեղծում երկրի ջրային անվտանգության համար:
Սպառնալիք գյուղատնտեսությանը և պարենային անվտանգությանը
Ջրի պակասը, հողերի չորացումը և անսպասելի ցրտահարությունները կամ երաշտները կործանարար ազդեցություն են ունենում հայկական գյուղատնտեսության վրա՝ նվազեցնելով բերքատվությունը:
Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակի բարձրացում

Սառցադաշտերի և բևեռային սառույցների հալոցքը հանգեցնում է օվկիանոսների մակարդակի բարձրացմանը, ինչը վտանգում է ափամերձ ողջ քաղաքներն ու կղզային պետությունները:
Ծայրահեղ եղանակային պայմանների հաճախակիացում
Աշխարհում և տարածաշրջանում կտրուկ ավելացել են ծայրահեղ երևույթների՝ ուժգին փոթորիկների, երաշտների, հորդառատ անձրևների և հեղեղումների քանակն ու ինտենսիվությունը:
Կենսաբազմազանության կորուստ և էկոհամակարգերի քայքայում
Բազմաթիվ կենդանական և բուսական տեսակներ չեն հասցնում հարմարվել արագ փոփոխվող պայմաններին, ինչը տանում է տեսակների մասայական ոչնչացման և էկոհամակարգերի խաթարման։
Առողջապահական լուրջ ռիսկեր
Շոգի ալիքների պատճառով աճում է սրտանոթային և շնչառական հիվանդություններից մահացությունը, իսկ տաք կլիմային հարմարվող միջատների միջոցով տարածվում են նոր վարակիչ հիվանդություններ:
Տնտեսական վնասներ և ենթակառուցվածքների քայքայում

Բնական աղետները՝ սողանքները, հեղեղումները և անտառային հրդեհները, հսկայական նյութական վնասներ են հասցնում պետությունների տնտեսություններին և քանդում են ենթակառուցվածքները:
Կլիմայական փախստականներ և սոցիալական լարվածություն
Ջրի և բերրի հողերի սղությունը միլիոնավոր մարդկանց ստիպում է լքել իրենց բնակավայրերը՝ առաջացնելով միգրացիոն ճգնաժամեր և սոցիալական հակամարտություններ:
Անտառային հրդեհների ծավալների աճ
Չոր և շոգ եղանակային պայմանները ստեղծում են իդեալական միջավայր մասշտաբային անտառային հրդեհների համար, որոնք ոչնչացնում են թթվածնի հիմնական աղբյուրները և մթնոլորտ արտանետում հսկայական քանակությամբ ածխածին:

Us and Them

TV2 in Denmark has launched “Alt Det Vi Deler” (All that we share), a commercial featuring 80 Danes from all walks of life, a challenge to growing attitudes of discrimination on the grounds of ethnicity in Denmark and across the world. The participants were given 40 questions to consider before filming. Throughout the shoot, they were invited to cluster according to their responses. There was no requirement that they stick to their answers on the day of filming. The film was released on the same day that President Trump issued his executive order, “Protecting the Nation From Foreign Terrorist Entry Into The United States”. The commercial celebrates the concept of a tolerant and connected society in Denmark.

TV2 All That We Share

Match the groups of people in A with their opposites in B.

A	B
The people from the countryside	Those that have never seen a cow
Those we trust	Those that have always been here
The earners	Those we don’t share anything with
	The self-confident (secular)
Those we share something with	Those just getting by (ծայրը ծայրին հասցնել)
religious	Those we try to avoid
Us	Them

Us, High earners, Those we trust, Immigrants, The people from the countryside, The religious, Those we share something with

Illness and treatment

a

1. a blister
   2. rash
   3. cough
   4. a pain in the chest
   5. a headache
   6. a temperature
   7. her back hurts
   8. she’s sneezing
   9. his ankle is swollen
   10. hes begin sick
   11. her finger is bleeding

b

1. D
2. F
3. A
4. C
5. B
6. E

1. I
2. E
   3. H
   4. G
   5. A
   6. B
   7. C
   8.D
   9. K
   10. J
   11. F

1. medecine
2. Rest
3. specialist
4. xray
5. bangade
6. injection
7. stitch
8. operation

52.
Ա. 0.625(վերջավոր)
Բ. 0.056(վերջավոր)
Գ. 0.(571428) (անվերջ պարբերական)
Դ. 0.(769230) (անվերջ պարբերական)
Ե. 0.(052631578947368421) (անվերջ պարբերական)

53.
Ա. Երբ հայտարարի (n-ի) պարզ բաժանարարներն են միայն 2-ը և/կամ 5-ը.
Բ. Երբ հայտարարի (n-ի) պարզ բաժանարարների թվում կան 2-ից և 5-ից տարբեր պարզ թվեր.

54.
Քանի որ 9 պարբերությամբ անվերջ տասնորդական կոտորակը (օրինակ՝0.(9)=1) միշտ համարժեք է վերջավոր տասնորդական կամ ամբողջ թվի, բաժանման ալգորիթմում այն չի կարող առաջանալ որպես պարբերություն

Հետազոտական աշխատանք. 2026-2027 ուստտարի

Թեմա` Կրիմինալիզմի պատիժները 20-րդ դարում

Սովորող Ժասմին Ակոպիյան, 10-րդ դասարան
Ղեկավար`
Աշխատանքի ընթացքը` այստեղ

Հակիրճ նկարագիր

Այս թեման ընտրեցի, քանի որ կարծում էի՝ այն հետաքրքիր կլինի ներկայացնել։ Սկզբում մտադիր էի ընտրել մարդու իրավունքներին վերաբերող թեմա կամ շարունակել Աֆղանստանում կանանց իրավունքների մասին պատմությունը, քանի որ ցանկանում եմ ցույց տալ, որ կանանց հետ նման կերպ վարվելը սխալ է, և որ տղամարդիկ ու կանայք հավասար են, սակայն որոշեցի այդ թեմային անդրադառնալ հաջորդ տարի։ Փոխարենը՝ ընտրեցի հանցավորությանն ու պատիժներին վերաբերող թեման՝ ցույց տալու համար, թե որքան խիստ էին դրանք. օրինակ՝ մարդասպանության դեպքում մարդուն հրապարակային մահապատժի էին ենթարկում՝ գլխատելով, թեև կարծում եմ, որ երբեմն պատիժը չափազանց խիստ էր լինում։

59.
Ա. [-3;5]
Բ. (0;4)
Գ. (-3/4;2]
Դ. [p;q)

60.
Ա. [−2;+∞)
Բ. (7;+∞)
Գ. (−∞;2/1​]
Դ. (−∞;0)
61.
(x+3)+(5−x)=8
62.
Ա. (x−1)+(9−x)=8
Բ. (9−13∣=4)

63.
Ա. միջակայքի ներքին կետ է: Քանի որ 0<10−6<1, և գոյություն ունի բավականաչափ փոքր շրջակայք (օրինակ՝ ε=10−7), որը ամբողջությամբ տեղավորվում է տվյալ միջակայքում, այն հանդիսանում է ներքին կետ.
Բ. միջակայքի ներքին կետ է: Քանի որ 57​=1.4, 23​=1.5, և 2 ≈1.4142, պարզ է, որ 1.4<2 <1.5, հետևաբար կետը գտնվում է միջակայքի ներսում.
Գ. միջակայքի ներքին կետ է:Քանի որ π≈3.14159, և այն բավարարում է 3<π<3.15 խիստ անհավասարությանը, այն պատկանում է միջակայքի բաց մասին՝(3;3.15)
Դ. միջակայքի ներքին կետ չէ:Քանի որ a-ն հանդիսանում է այդ միջակայքի ձախ ծայրակետը, նրա ցանկացած շրջակայք պարունակում էa-ից փոքր թվեր, որոնք չեն պատկանում տվյալ միջակայքին

English

Group A: National borders
• Will national borders still exist in the future or will people be free to move wherever they want in the world without passports or ID cards?
• Will borders become stricter with walls or other boundaries stopping people’s movements? Where might this happen? How will people react?
• What effect will national borders have on traditions and cultures?
• What languages will people speak? Or will there be just one universal language?
Group B: Climate change
• Will a solution be found for the problem of climate change and who will be responsible for finding it?
• Or, will climate change increase and get worse?
• What effect will climate change have on where we live, our food, and our lifestyles?
• How will different groups be affected by climate change – think about people in cities, people living in less developed countries, people who live on islands? Who will feel the most impact from climate change?
Group C: Internet use
• Will people spend more time online in the future or will people decide it’s time to disconnect?
• Is it possible that people will create alternative societies online and conduct most of their daily activities on the internet?
• What effect will there be on human relationships? And on privacy?
• Will it be possible to store our thoughts and memories in cyberspace? What will this mean for future generations?
Group D: Interaction between humans and technology
• Will humans rely on technology for everyday tasks such as cleaning and work? Will these free humans up for other activities? What could they be?
I think it would be really nice if humans could rely on such advanced technology to deal with menial tasks, since it could free some of your time and you could study more, make your work better in quality, or enjoy your hobbies! I think such technology already exists, such as robot vacuum cleaners, dishwashers, robot lawn mowers and etc. Sure we have been using them for a long time, and since they are mass produced around the world, they’re easier to come buy, and affordable for most families. But if one day there is made a robot that could do all those chores themselves, it would certainly be unimaginably expensive. The prices would be up the roof, and such robots would be used by only multi millionaires and rich people, meaning people who already hire maids or cleaners would just buy something more efficient, something that doesn’t need nourishment or sleep (maybe charging but I don’t count that as sleeping). But what about families with lower income? I’m sure it will take a very long time for robots to be mass produced, meaning, it would be useless for families with an average or low income — people that actually need those things more.
• Will technology provide humans with companionship? Will artificial intelligence mean that humans will have robot ‘friends’? What positive and negative effects might that have on society?
Seeing as humans make friends with things or animals that have high intelligence, and how statistically speaking more and more people treat AI chatbots like human beings instead of assistants for work, If a robot that matched the appearance and speech of a human being, i’m sure humans would think of them as lifelong friends or something.

”Technology is already providing humans with digital and robotic companionship through conversational artificial intelligence, but it offers the sensation of connection rather than true reciprocal intimacy„

I think people like AI precisely because it’s not a real human being. Since it completely removes the emotional risk. Human relationships are… let’s just say draining. They require compromise, and they open you up to judgment or rejection. AI offers a shortcut, It gives you all the validation, comfort and attention you want on your own terms, with zero expectations and a reset button if things go wrong. It’s essentially a perfectly safe, custom built mirror that never fights back or walks away. You could share your deepest secrets and and it wouldn’t tell anyone, you could confess your crimes and it would try to offer comfort instead of actually trying to confront you and help you become a better person. It listens to you and agrees with you, but it will never share an opinion of its own, because it simply put, doesn’t have one.
Real, actual human relationships take effort, patience, and the ability to handle disagreements. If we get used to digital companions that always agree with us and require absolutely no effort, we risk losing our patience for real people. This could lead to people withdrawing from society entirely, causing a significant drop in real-world friendships, lower marriage rates, and a breakdown in local communities because people choose an easy digital copy over a complicated human reality.

Fill in the blanks

2. wager
3. peril
4. recline
5. shriek
6. sinister
7. conceal
8. inhabit
9. frigid
10. numb
11. corpse
12. tempt